Kích thích thần kinh điện xuyên da (TENS) là một liệu pháp giảm đau không xâm lấn sử dụng dòng điện áp thấp để kích thích các dây thần kinh qua da. Liệu pháp này thường được sử dụng trong vật lý trị liệu, phục hồi chức năng và kiểm soát cơn đau đối với các tình trạng như đau mãn tính, đau sau phẫu thuật và co thắt cơ.
Cơ chế tác dụng:
Cơ chế hoạt động của TENS chủ yếu dựa trên lý thuyết kiểm soát cổng đau và sự giải phóng opioid nội sinh:
- Thuyết kiểm soát cổng trong cơn đau:
Lý thuyết này, được Melzack và Wall đề xuất vào năm 1965, cho rằng cảm nhận đau được điều chỉnh ở cấp độ tủy sống. Khi TENS truyền xung điện, nó kích thích các sợi A-beta có đường kính lớn trong da và các mô bên dưới. Những sợi này có thể ức chế sự truyền tín hiệu đau do các sợi A-delta và C nhỏ hơn mang theo. Về cơ bản, sự kích thích các sợi A-beta "đóng cổng" đối với các tín hiệu đau, làm giảm cảm giác đau. Điều này có thể được hình dung như một sự cạnh tranh giữa đầu vào cảm giác (từ TENS) và đầu vào đau.
- Giải phóng opioid nội sinh:
TENS đã được chứng minh là thúc đẩy sự giải phóng endorphin và các opioid nội sinh khác trong hệ thần kinh trung ương. Những chất giảm đau tự nhiên này liên kết với các thụ thể opioid, giúp giảm đau hơn nữa và tăng cường cảm giác dễ chịu.
- Thư giãn cơ bắp:
Ngoài tác dụng giảm đau, TENS còn giúp thư giãn cơ bắp. Các xung điện có thể làm giảm căng cơ và co thắt cơ, rất có lợi trong việc điều trị các bệnh như đau xơ cơ và hội chứng đau cơ màng.
Các loại TENS
- TENS thông thường:Máy phát ra các xung tần số cao (80-100 Hz) với cường độ thấp. Chế độ này chủ yếu hoạt động dựa trên lý thuyết kiểm soát cổng và mang lại hiệu quả giảm đau tức thì.
- Kích thích điện xuyên da kiểu châm cứu (AL-TENS):Chế độ này sử dụng kích thích tần số thấp (1-4 Hz) và cường độ cao hơn. Mục đích của chế độ này là kích thích giải phóng endorphin và thường được sử dụng để giảm đau kéo dài hơn.
- Chế độ xung TENS:Phương pháp này kết hợp các yếu tố của cả TENS thông thường và TENS kiểu châm cứu, phát ra các xung điện theo từng đợt. Phương pháp này có thể tăng cường khả năng giảm đau và mang lại cảm giác thoải mái.
- TENS cường độ cao trong thời gian ngắn:Sử dụng cường độ cao và tần số cao trong thời gian ngắn, thường được dùng để giảm đau cấp tính trong các thủ thuật.
Ứng dụng
TENS được sử dụng trong nhiều môi trường lâm sàng khác nhau, bao gồm:
- Điều trị đau mãn tính: Các tình trạng như viêm khớp, đau lưng dưới và đau thần kinh.
- Giảm đau sau phẫu thuật: Giúp giảm sự phụ thuộc vào thuốc giảm đau opioid.
- Giảm đau khi sinh: Được sử dụng trong một số trường hợp để giảm bớt sự khó chịu trong quá trình sinh nở.
- Phục hồi chức năng: Hỗ trợ quá trình hồi phục bằng cách giảm đau và thúc đẩy sự thư giãn cơ bắp trong quá trình vật lý trị liệu.
An toàn và những lưu ý
TENS nhìn chung được coi là an toàn khi sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, vẫn có những chống chỉ định, bao gồm:
- Không nên sử dụng trên các vùng bị suy giảm cảm giác, vết thương hở hoặc các thiết bị y tế nhất định (ví dụ: máy tạo nhịp tim).
- Cần thận trọng đối với những người có bệnh lý nền cụ thể như động kinh hoặc bệnh tim.
Phần kết luận
TENS là một phương pháp đa năng và hiệu quả để kiểm soát cơn đau, sử dụng kích thích điện để thay đổi cảm nhận đau thông qua cả cơ chế ngoại biên và trung ương. Tính chất không xâm lấn và độ an toàn tương đối của nó khiến nó trở thành một công cụ có giá trị trong cả môi trường lâm sàng và tại nhà cho bệnh nhân đang tìm kiếm sự giảm đau từ nhiều tình trạng khác nhau. Cũng như bất kỳ phương pháp điều trị nào khác, phản ứng của mỗi cá nhân có thể khác nhau, và nên tham khảo ý kiến chuyên gia chăm sóc sức khỏe để có kế hoạch điều trị cá nhân hóa.
Thời gian đăng bài: 08/02/2008
